Paunang Tala ng Editorial Team
May mga sugat na hindi kayang tahiin ng doktor. May mga bangungot na hindi natatapos kahit gising ka na. At may mga pagkakamaling kahit ilang taon mong takbuhan, marunong pa ring humabol sa pinakatahimik na sulok ng isip.
Ito ang uri ng kuwentong hindi lang nananakot—kundi naninikip sa dibdib dahil pinapaalala nitong hindi lahat ng nakaliligtas ay totoong nabubuhay. Minsan, ang katawan lang ang nakakaahon. Ang konsensya, naiiwan sa lugar kung saan may mga taong hindi na muling umuwi.
Sa gabing mabasa mo ang kuwentong ito, baka maalala mo rin ang isang pagkakamaling pilit mong kinakalimutan. Dahil sa dulo, ang pinakamadilim na silid ay hindi laging nasa lumang gusali. Minsan, nasa loob ito ng sarili nating alaala.
Simula ng Kuwento
Hindi ko ginustong mailipat sa Section A.
Sa Ramon Magsaysay National High School, ang Section A ay hindi naman honor section. Hindi rin iyon pilot class. Sa katunayan, bihira mo iyong marinig sa usapan ng mga estudyante. Parang may hindi sinasadyang kasunduan ang buong campus na huwag banggitin ang silid na iyon.
Pero noon, wala akong alam.
Ang alam ko lang, tinawag ako ng guidance office isang Lunes ng umaga habang basa pa ang sapatos ko sa putik dahil sa maagang ulan.
Pagpasok ko sa opisina, naamoy ko agad ang pinaghalong lumang papel, floor wax, at malamig na aircon na parang matagal nang hindi nililinis. Nakaupo si Mrs. Dela Cruz, guidance counselor, sa likod ng mesa. Hindi siya ngumiti.
“Marco Villanueva?” tanong niya kahit hawak naman niya ang folder ko.
“Opo.”
May papel siyang inilabas at pinirmahan.
“Effective today, lilipat ka sa Section A.”
Napakunot-noo ako. “Ma’am, bakit po? May problema po ba?”
“Administrative adjustment.”
“Pero maayos naman po grades ko.”
Hindi siya sumagot.
“Ma’am… anong section po ba iyon?”
Doon lang siya tumingala.
At sa ilang segundong pagtatagpo ng mga mata namin, may nakita akong bagay na hindi ko inaasahan sa isang guidance counselor—takot.
Hindi simpleng pag-aalala.
Takot na parang gusto niyang bawiin ang papel pero wala na siyang magawa.
“Makikita mo rin,” mahina niyang sabi.
Paglabas ko ng opisina, pakiramdam ko mas mabigat ang bag ko kahit iisang notebook lang naman ang laman. Umuulan pa rin sa quadrangle. Ang mga estudyante ay nagtatakbuhan sa covered court, maingay, nagtatawanan, normal.
Pero habang tinatahak ko ang lumang gusali sa pinakadulo ng campus, unti-unting numinipis ang ingay.
Hanggang sa marinig ko na lang ang tunog ng sarili kong sapatos sa sementadong pasilyo.
Section A.
Nasa ikatlong palapag ng oldest building. Yung tipong may kupas na berdeng pintura, may kalawang ang grills, at ang jalousie windows ay nanginginig kapag malakas ang hangin.
Pagharap ko sa pinto, bahagya iyong nakaawang.
Tinulak ko.
At doon nagsimula ang pakiramdam na may mali.
May labindalawang estudyante sa loob.
Lahat sila nakaupo nang tuwid.
Lahat nakaharap sa blackboard.
Walang nagsasalita.
Walang humahawak ng cellphone.
Walang nagkukulitan.
Walang kahit anong normal na galaw ng mga teenager.
“Uh… good morning?” pilit kong bati.
Walang lumingon.
Napalunok ako.
Naglakad ako papunta sa bakanteng silya sa bandang gitna. Habang naglalakad, pakiramdam ko para akong dumadaan sa gitna ng mga estatwa.
Ni isang pagkurap, wala akong makita.
Pagkaupo ko, may malamig na boses mula sa likod.
“Umupo ka nang diretso.”
Napalingon ako.
Isang babae.
Maputla ang balat, mahaba ang buhok, manipis ang labi. Hindi naman siya pangit—pero may kakaiba sa mukha niya. Parang kulang sa buhay.
“A-ah… okay.”
Tumuwid ako.
Ilang segundo lang, pumasok ang teacher.
Si Ma’am Reyes.
Matangkad, payat, naka-gray na blouse at maitim na palda. Wala siyang dalang libro. Walang class record. Walang marker.
Tumayo lang siya sa harap na parang matagal na siyang naghihintay.
“Lesson one,” sabi niya.
Mabagal. Klaro. Parang bawat salita ay may bigat.
“Healing.”
Napataas ang kamay ko nang hindi ko napigilan.
“Ma’am, healing po? Health subject po ba tayo?”
Dahan-dahan siyang lumingon.
Ngumiti.
Pero may mga ngiting hindi nakakaaliw.
Ito yung ngiting parang may alam siya na hindi mo gustong marinig.
“Sa silid na ito,” sabi niya, “hindi lahat dapat gumaling.”
Nag-flicker ang fluorescent light.
Tatlong beses.
At sa ikatlong patay-sindi, malinaw kong naramdaman—
may huminga sa kanan ko.
Mabilis akong napalingon.
Walang tao.
Bakanteng upuan.
Pero malamig.
Masyadong malamig.
Kinabukasan, bumalik ako na kulang sa tulog.
Hindi ako mapakali buong gabi. Kahit sa bahay, tahimik akong kumain. Ilang beses akong tinanong ni Mama kung may sakit ako.
“Wala po.”
Hindi ko masabi na mas gusto ko pang magkasakit kaysa bumalik sa section na iyon.
Pero kailangan.
Pagpasok ko ng classroom, eksaktong pareho ang eksena.
Parehong pwesto.
Parehong labindalawang estudyante.
Parehong katahimikan.
Parang walang umuwi.
Nagkunwari akong naglalapag ng bag habang palihim na nagmasid.
Yung lalaking nasa unahan, nakayuko pa rin.
Yung babaeng nasa bintana, pareho pa rin ng hawak sa lapis.
Yung babaeng kumausap sa akin kahapon—nasa likod ko pa rin.
Sa recess, ako lang ang lumabas.
Bumili ako ng tinapay sa canteen. Sinadya kong tumagal sa labas. Nakipag-usap pa ako sa dating kaklase ko.
“Pre, kumusta bagong section?” tanong niya.
Hindi ko alam kung bakit hindi ko agad nasagot.
Parang may bumara sa lalamunan ko.
“Okay lang,” pagsisinungaling ko.
Pagbalik ko, nandoon pa rin sila.
Walang pagkain.
Walang galaw.
“Hindi ba kayo nagre-recess?” tanong ko.
Walang sumagot.
Umupo ako, pinipilit huminga nang normal.
Maya-maya, narinig ko ang babae sa likod.
“Hindi ka dapat nandito.”
Lumingon ako. “Ano?”
Ngayon lang siya tumingin nang diretso sa akin.
Malamlam ang mga mata niya.
“Hindi ka dapat napunta rito.”
“Bakit?”
Dahan-dahan siyang tumingin sa paligid bago bumulong.
“Dahil buhay ka pa.”
Nanlamig ang batok ko.
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
Hindi siya sumagot agad.
Itinuro niya ang lalaking nasa unahan.
“Tingnan mo siya.”
Tumayo ako nang bahagya para masilip ang mukha.
Nang dahan-dahan siyang tumingala, napaatras ako.
Wala siyang mata.
Madilim na hukay lang.
Parang sunog ang loob.
Napahawak ako sa desk.
“Diyos ko…”
“Natumba siya sa hagdan,” sabi ng babae. “Matagal siyang humingi ng tulong.”
Hindi ako makahinga.
Biglang may malakas na kalabog sa likod.
Napalingon ako.
Isang estudyante ang nakatayo malapit sa pinto.
Dugo ang tumutulo mula sa sentido niya hanggang kuwelyo.
Pero hindi siya kumikilos.
“Siya naman,” sabi ng babae, “hindi na umabot sa ospital.”
“Anong klaseng biro ito?” halos mapasigaw ako.
Wala ni isa sa kanila ang kumurap.
“Hindi ito biro,” sabi niya.
“Kung gano’n ano ito?”
Unti-unti siyang yumuko palapit sa akin.
At sa unang pagkakataon, naamoy ko ang kakaibang amoy sa silid.
Hindi floor wax.
Hindi alikabok.
Amoy basang bakal.
Amoy dugo.
“Kami ang mga hindi gumaling.”
Hindi na ako nakatulog nang tatlong gabi.
Sa tuwing pipikit ako, nakikita ko ang mga bakanteng mata, duguang uniporme, at ang ngiti ni Ma’am Reyes.
Sinubukan kong magrequest sa admin na ilipat ako ulit.
Pero mas lalong lumala ang lahat.
“Nasaang section ka ulit?” tanong ng registrar.
“Section A po.”
Tumingin siya sa computer.
Sumimangot.
“Wala kaming Section A sa senior records.”
Napatawa ako sa kaba. “Ma’am, joke po ba?”
Tumawag siya ng isa pang staff.
Pareho nilang tiningnan ang screen.
“Marco Villanueva?” tanong ulit.
“Opo.”
Nagkatinginan sila.
“Sigurado ka bang enrolled ka rito?”
Pakiramdam ko may lumubog sa tiyan ko.
Lumabas akong hilo.
Sa corridor, narinig ko ang kulog. Umuulan na naman.
At sa tunog ng ulan na tumatama sa bubong ng covered court, may biglang sumingit na ibang tunog sa isip ko—
malalakas na sigaw.
Busina.
Prino.
Basag na salamin.
Napahawak ako sa ulo.
May isang eksenang pilit bumabalik pero hindi ko mahuli.
Noong gabing iyon, bumalik ako sa school.
Hindi ko alam kung bakit. Siguro dahil pakiramdam ko nandoon ang sagot. Siguro dahil kapag mas matagal kong iniwasan, mas lalo akong hahabulin.
Sarado ang main gate pero may sirang bahagi sa likod ng gym na puwedeng pasukan. Basa ang damo. Putik ang pantalon ko. Humahampas ang ulan sa yero ng lumang gusali.
Pag-akyat ko sa ikatlong palapag, bukas ang ilaw sa Section A.
Mahinang dilaw na ilaw.
Parang may naghihintay.
Tinulak ko ang pinto.
At muntik akong mapasuka.
Nandoon sila.
Pero hindi na tulad ng nakikita ko sa umaga.
Mas malinaw na.
Mas totoo.
Mas wasak.
Yung batang walang mata, lubog ang kalahati ng mukha.
Yung duguan, nakabuka ang bungo.
Yung babaeng nasa bintana, hiwa ang leeg na parang naputol sa salamin.
At sa gitna nila, si Ma’am Reyes.
Ngumiti.
“Welcome back, Marco.”
“Ano kayo?” paos kong sigaw.
“Mga alaalang hindi nailibing.”
“Hindi ito totoo…”
“Talaga ba?”
Humakbang siya palapit.
Sa bawat hakbang niya, nag-iingay ang basang sapatos sa sahig.
Tsak.
Tsak.
Tsak.
“At gaano katagal mo na bang pilit kinakalimutan?”
Napapaatras ako.
“Hindi ko kayo kilala!”
“Kilala mo kami.”
Umihip ang malamig na hangin mula sa bintana.
Nag-flicker ang ilaw.
At parang may pumutok sa loob ng ulo ko.
Bus.
Madulas na highway.
Gabi.
Malakas ang ulan.
Ako sa manibela.
Pareho ang uniporme ng mga batang sakay.
Field trip pauwi.
May tumawag sa cellphone ko.
Saglit kong nilingon.
Pagsulyap ko pabalik—
isang truck.
Sigawan.
Pag-ikot ng manibela.
Pagkawala ng kontrol.
Pagbulusok sa bangin.
Napahawak ako sa dibdib ko.
“Hindi…” nanginginig kong bulong.
Unti-unting nagsitayuan ang mga estudyante.
Isa-isa.
Mabagal.
Parang mga butong muling ginising.
“Naalala mo na,” sabi ng babaeng maputla.
“Lara…” mahina kong sambit, ngayon ko lang narinig ang pangalan niya sa isip ko.
Siya ang unang sumigaw noon sa bus.
Siya ang unang humawak sa upuan habang tumatagilid kami.
“Ako…” hindi ko maituloy.
“OO,” sigaw ng isa pang estudyante, basag ang panga. “Ikaw ang driver!”
Napaupo ako sa sahig.
Bumuhos ang luha ko.
“Akala ko… akala ko nakaligtas ako…”
“Nakaligtas ang katawan mo,” sabi ni Ma’am Reyes.
“Pero ang isip mo, iniwan ka namin doon.”
Lumapit si Lara.
Hindi na siya mukhang estudyante lang.
Mukha na siyang bangkay na natuyuan ng ulan.
“Alam mo ba kung anong mas masakit?” tanong niya.
Humihikbi akong umiling.
“Yung kami, hindi na nabigyan ng pangalawang umaga.”
Naramdaman ko ang unang kamay sa balikat ko.
Malamig.
Sunod, sa leeg.
Sunod, sa likod.
Labindalawang kamay.
Lahat nagyeyelo.
“Hindi kami gumaling,” sabay-sabay nilang bulong.
“Please…” umiiyak na ako. “Patawarin n’yo ako…”
Tahimik.
Pagkatapos, mahina ang sagot ni Lara.
“Hindi kami naghahanap ng patawad.”
Tumayo si Ma’am Reyes sa harap ko.
Sa unang pagkakataon, nag-iba ang mukha niya.
Hindi na teacher.
Isa rin siyang sugatang multo.
May salamin sa noo. May dugo sa pisngi.
Isa pala siya sa mga chaperone noon.
“At ikaw,” sabi niya, “masyado kang pinayagang mabuhay.”
Napatili ako nang higpitan nila ang kapit.
Namatay ang ilaw.
Sa dilim, narinig ko ang sama-samang paghinga nila.
At kasabay noon, narinig ko ang sarili kong hininga—
paputol-putol.
Pahina.
Pahina.
Parang may humihigop ng natitirang init sa dibdib ko.
Bago tuluyang magdilim ang lahat, may huling bulong na dumampi sa tenga ko.
“Sa silid na ito, hindi tinatanggap ang mga nakaligtas.”
Kinabukasan, ayon sa report ng barangay tanod, may natagpuang lalaking walang malay sa lumang gusali ng Ramon Magsaysay National High School.
Basa sa ulan.
Nilalagnat.
Paulit-ulit na nagsasalita kahit walang kausap.
“Labindalawa sila… labindalawa…”
Dinala siya sa ospital.
Tatlong araw siyang hindi nagising.
Pagmulat niya, wala na raw siyang maalala.
Iyon ang sabi ng doktor.
Iyon din ang sabi niya sa mga pulis.
Pero tuwing umuulan at pumapatay-sindi ang fluorescent light sa ward ng ospital, napapabangon siya.
Nanginginig.
Dahil sa salamin ng bintana, may nakikita siyang labindalawang estudyanteng tahimik na nakaupo.
Naghihintay.
Na para bang hindi pa tapos ang klase.
Pagmumuni ng BuhayDrama
Ang pinakamatinding parusa ay hindi laging kulungan, kaso, o kamatayan. May mga taong pinapayagang magpatuloy ang tibok ng puso habang araw-araw namang kinakain ng alaala ang natitira nilang katahimikan. Dahil kapag may buhay na nawala dahil sa isang pagkakamali, hindi sapat ang simpleng salitang “nakaligtas.”
Sa kuwentong ito, ang Section A ay hindi lang isang haunted classroom—ito ang simbolo ng konsensyang hindi mabubura ng panahon. May mga sugat na hindi humihingi ng benda. Humihingi sila ng pagharap. At kapag patuloy natin silang tinatakasan, sila mismo ang hahanap sa atin sa mga gabing pinakatahimik.
Para sa mga Mambabasa
May pagkakamali ka rin bang pilit mong ibinabaon pero paminsan-minsan ay bumabalik sa anyo ng takot, guilt, o panaginip? Ibahagi ang iyong saloobin sa comments. Baka sa pagbabahagi, may isang sugat na unti-unting makahanap ng paghilom.